ITA 2569: ข้อ o6 และ o10 ต้องเปิดเผยอะไร และทำอย่างไรให้ไม่เป็นภาระทุกไตรมาส

ITA 2569 ในหนึ่งนาที

การประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ (ITA) ปีงบประมาณ 2569 ของสำนักงาน ป.ป.ช. มีเครื่องมือสามส่วน และปีนี้ปรับน้ำหนักให้ความเห็นของผู้รับบริการมีผลมากขึ้น

คู่มือยังอ้างถึงเป้าหมายตามแผนระดับประเทศว่า ในปี 2569 หน่วยงานที่เข้าร่วมการประเมินทุกแห่งควรได้ 85 คะแนนขึ้นไป และผล ITA ยังถูกนำไปใช้ในการประเมินอื่น เช่น การประเมินประสิทธิภาพของ อปท. โดยกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

ข้อ o6: แผนและความก้าวหน้าในการดำเนินงานและการใช้งบประมาณ

ข้อนี้ต้องมีข้อมูลสองก้อน และคู่มือกำหนดรายละเอียดขั้นต่ำของแต่ละก้อนไว้ชัดเจน

ก้อนที่หนึ่ง แผนการดำเนินงานประจำปีงบประมาณ 2569 อย่างน้อยต้องมี

1. โครงการหรือกิจกรรม
2. งบประมาณของแต่ละโครงการหรือกิจกรรม
3. ช่วงระยะเวลาดำเนินงานของแต่ละโครงการหรือกิจกรรม

ก้อนที่สอง ความก้าวหน้าตามแผน ไตรมาส 1-2 อย่างน้อยต้องมี

1. ผลการดำเนินงานของแต่ละโครงการหรือกิจกรรม
2. ผลการใช้จ่ายงบประมาณของแต่ละโครงการหรือกิจกรรม

คำว่า “อย่างน้อยประกอบด้วย” ในคู่มือหมายถึงรายละเอียดขั้นต่ำ ผู้ประเมินตรวจความครบถ้วนเทียบกับองค์ประกอบของแต่ละข้อ ข้อมูลที่มีแค่ชื่อโครงการแต่ไม่มีงบหรือช่วงเวลา หรือรายงานความก้าวหน้าที่ไม่แยกรายโครงการ จึงเสี่ยงไม่ครบองค์ประกอบ

ข้อ o10: ระบบการให้บริการผ่านช่องทางออนไลน์ (E-Service)

ข้อนี้ไม่ได้ถามว่ามีช่องทางออนไลน์หรือไม่ แต่ถามว่ามีบริการที่ทำเรื่องได้จนจบโดยผู้ขอรับบริการไม่ต้องเดินทางมาหรือไม่ องค์ประกอบในคู่มือคือ

• ระบบบริการผ่านช่องทางออนไลน์ที่ผู้ขอรับบริการไม่ต้องเดินทางมายังจุดให้บริการ (end-to-end digital)
• รายละเอียดวิธีใช้งาน ที่เข้าถึงหรือเชื่อมโยงไปได้จากเว็บไซต์หลักของหน่วยงาน
• สถิติการขอรับบริการผ่านช่องทางออนไลน์ของปีงบประมาณ 2568 อย่างน้อยมีชื่องาน และจำนวนผู้รับบริการแยกรายเดือนหรือรายไตรมาส ครอบคลุมหนึ่งปีงบประมาณ

หมายเหตุสองข้อในคู่มือที่พลาดกันบ่อย: ช่องทางถาม-ตอบหรือการสื่อสารออนไลน์ เช่น การตอบคำถามทางแชท ไม่นับเป็น E-Service และเดือนที่ไม่มีผู้รับบริการต้องแสดงว่าไม่มี ห้ามเว้นว่างไว้

จุดที่คู่มือเน้นย้ำ และควรตรวจก่อนส่ง

• URL ต้องเป็นของเว็บไซต์หลักของหน่วยงาน คู่มือนิยาม “เว็บไซต์” ว่าเป็นเว็บไซต์หลักที่หน่วยงานใช้สื่อสารกับสาธารณะ ถ้าข้อมูลอยู่ในระบบแยก เช่น ระบบงบประมาณบนซับโดเมน ให้มีหน้าบนเว็บไซต์หลักที่พาไปถึงข้อมูลนั้น และตรวจว่าตรงหลักเกณฑ์ของปีนั้น
• เว็บไซต์ต้องเปิดได้ตลอดช่วงตรวจ หน่วยงานต้องดูแลให้เข้าถึงได้ทุกช่วงเวลา ถ้าผู้ประเมินพบว่าเข้าไม่ได้เพราะปัญหาทางเทคนิค หน่วยงานต้องแก้ให้เข้าถึงได้โดยเร็ว ภายใน 5 วันนับจากได้รับแจ้ง
• ต้องกดอนุมัติแบบวัดให้ทันเวลา คู่มือระบุว่าหากหน่วยงานไม่อนุมัติแบบวัด OIT ตามขั้นตอนและระยะเวลา คะแนน OIT จะเป็น 0
• ข้อมูลต้องเป็นภาพรวมของหน่วยงาน ไม่ใช่ข้อมูลของกองหรือส่วนงานใดส่วนงานหนึ่ง ยกเว้นหมวดที่คู่มือระบุไว้

ทำอย่างไรให้ไม่ต้องเร่งทำไฟล์ทุกไตรมาส

งานที่หนักที่สุดของข้อ o6 ไม่ใช่การเขียนแผน แต่คือการทำรายงานความก้าวหน้ารายโครงการซ้ำทุกรอบ แล้วแปลงเป็นไฟล์ขึ้นเว็บ วิธีที่ได้ผลกว่าคือ

1. ให้ข้อมูลอยู่ในระบบที่อัปเดตได้ตลอด เจ้าหน้าที่ปรับยอดเบิกจ่ายและสถานะรายโครงการเมื่อมีความเคลื่อนไหว ประชาชนเห็นทันที และเชื่อมจากเว็บไซต์หลักของหน่วยงานได้ตลอดปี
2. ออกแบบบริการออนไลน์ให้จบในระบบ และนับสถิติอัตโนมัติ เช่น การขออนุญาตเผาในฤดูหมอกควัน ถ้าประชาชนยื่นและรับผลได้ในระบบ ระบบก็นับจำนวนผู้ใช้รายเดือนให้เอง ไม่ต้องมานั่งรวมยอดตอนสิ้นปี
3. เทียบกับคู่มือของปีนั้นทุกครั้ง เกณฑ์ ITA ปรับเกือบทุกปี ระบบช่วยให้ข้อมูลพร้อม แต่ต้องมีคนตรวจว่าครบตามองค์ประกอบของปีนั้น

ตัวอย่างที่ใช้งานจริงคือระบบงบประมาณโปร่งใสของเทศบาลตำบลดอนแก้ว ซึ่งแสดงงบประมาณ การเบิกจ่ายตามหมวด และสถานะรายโครงการให้ประชาชนเปิดดูได้ อ่านรายละเอียดระบบได้ที่หน้าระบบงบประมาณโปร่งใส

บทความนี้สรุปจากคู่มือการประเมิน ITA ปีงบประมาณ 2569 เพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำวินิจฉัยของสำนักงาน ป.ป.ช. ตรวจสอบรายละเอียดกับคู่มือฉบับล่าสุดทุกครั้ง

คำถามที่เจอบ่อย

แหล่งอ้างอิง

1. สำนักงาน ป.ป.ช.: คู่มือการประเมิน ITA (ITA Manual)
2. สำนักงาน ป.ป.ช.: สำนักประเมินคุณธรรมและความโปร่งใส
3. ตัวอย่างระบบ: งบประมาณโปร่งใส เทศบาลตำบลดอนแก้ว